Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017

Αφιέρωμα στον «Νίκο Εγγονόπουλο» – Έλενα Μιχαηλίδου (Γ3)



Ο Νίκος Εγγονόπουλος ήταν ένας μεγάλος ζωγράφος, σκηνογράφος και ποιητής. Γεννήθηκε στις 21 Οκτωβρίου του 1907 και πέθανε στις 31 Οκτωβρίου του 1985 από ανακοπή καρδιάς και η κηδεία του πραγματοποιήθηκε στο Νεκροταφείο της Αθήνας.
Πέρασε τα μαθητικά του χρόνια σε ένα σχολείο του Παρισιού. Στην Αθήνα επέστρεψε το 1927 για να υπηρετήσει τη θητεία του. Απολύθηκε το 1928 κι εργάστηκε μέχρι το 1930 ως μεταφραστής σε τράπεζα και ως γραφέας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Παράλληλα, φοιτούσε σε Νυχτερινό Γυμνάσιο.Το 1930 έως το 1933 εργάστηκε ως σχεδιαστής στη Διεύθυνση Σχεδίων Πόλεως του Υπουργείου Δημοσίων Έργων. Το 1932 γράφτηκε στην Σχολή Καλών Τεχνών και το 1939 πραγματοποιεί την πρώτη του ατομική έκθεση με  επιρροές από τo μεταφυσικό κόσμο του Ντε Κίρικο όμως το 1941 πολέμησε στο Αλβανικό Μέτωπο.Το 1945 αποσπάστηκε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο ως βοηθός στην έδρα Διακοσμητικής και Ελευθέρου Σχεδίου, τα επόμενα χρόνια συμμετείχε σε αρκετές ομαδικές εκθέσεις, ενώ το 1954 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην 27η Μπιενάλε  της Βενετίας (Η Μπιενάλε Βενετίας αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες εκθέσεις σύγχρονης τέχνης) .

 Ποιήματα του Εγγονόπουλου έχουν μεταφραστεί στα γαλλικά , αγγλικά, ιταλικά, ισπανικά, δανικά, πολωνικά, ουγγρικά και τη βενετική διάλεκτο.Το 1958 πήρε το πρώτο του βραβείο ποίησης και το 1966 τιμήθηκε για το ζωγραφικό του έργο από το βασιλιά Κωνσταντίνο Β΄. Την ίδια χρονιά ήταν η είσοδός του στα ελληνικά γράμματα.Τον Ιούνιο του 1938, με την κυκλοφορία της πρώτης του ποιητικής συλλογής με τον τίτλο Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν. Επίσης τώρα ποια πίνακές του υπάρχουν στην Εθνική Πινακοθήκη, στις Δημοτικές Πινακοθήκες Αθηνών, Ρόδου, Θεσσαλονίκης, στο Μουσείο Θεάτρου στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και σε ιδιωτικές συλλογές.
Κατά την γνώμη μου ο Εγγονόπουλος άφησε πίσω του το στίγμα εμπνέοντας πολλούς άλλους συγγραφοίς λέγοντας πως η τέχνη είναι ένας τρόπος να γεννηθούμε και να αναγεννιόμαστε.

Ο «Ποιητής του Αιγαίου» κερδίζει το Νόμπελ Λογοτεχνίας - Κατερίνα Νικολάου (Γ3)



Στις 18 Οκτωβρίου του 1979,o Ποιητής του Φωτός φόρεσε το φράκο του και παρέλαβε το Νόμπελ λογοτεχνίας από τον Σουηδό βασιλιά. Σύμφωνα με τις περιγραφές των παρευρισκόμενων στην αίθουσα τελετής, ο Έλληνας ποιητής, «έκλεψε την παράσταση». Τα άπταιστα γαλλικά του και το περιεχόμενο του λόγου του, που αναφέρονταν στην τέχνη της ποίησης, εντυπωσίασαν το κοινό.
Ο Ελύτης δεν ήταν ο μοναδικός Έλληνας υποψήφιος για το βραβείο, καθώς υποψήφιος ήταν και ο Γιάννης Ρίτσος. Λέγεται μάλιστα ότι η πρόθεση της σουηδικής ακαδημίας ήταν να απονείμει το Νόμπελ και στους δύο, γι’ αυτό και έστειλε στην Ελλάδα τον φιλόλογο Ίνγκεμαρ Ρέντιν. Ο Ρέντιν έκανε την επίσημη πρόταση στους δύο ποιητές, που συμφώνησαν χωρίς δεύτερη σκέψη ότι δεν θα μοιραστούν το βραβείο. Αυτό βέβαια δεν σήμαινε ότι ήταν αντίπαλοι. Ο Σουηδός φιλόλογος τελικά επηρέασε την απόφαση. Ο Ρέντιν, πριν τεθεί το «δίλημμα» είχε ήδη αρχίσει να μεταφράζει την ποίηση του Ελύτη και συγκεκριμένα το πρώτο βιβλίο από το «Άξιον Εστί», τη «Γένεση». Όταν επέστρεψε στη Σουηδία, έδωσε τις μεταφράσεις στα μέλη της Ακαδημίας που χαρακτήρισαν το έργο του Ελύτη συγκλονιστικό και η πλάστιγγα έγειρε υπέρ του. Η γνώμη του είναι πως ο Ρίτσος είχε γράψει πολύ ωραία ποιήματα, αλλά κανένα δεν φτάνει το «Άξιον Εστί». Παρά  τον μικρό «ανταγωνισμό» των δύο μεγάλων ποιητών, όταν τελικά το βραβείο κέρδισε ο Ελύτης, ο Ρίτσος δήλωσε: «Η απονομή του βραβείου Νόμπελ στον μεγάλο μας Έλληνα ποιητή Οδυσσέα Ελύτη δεν είναι μία τιμή προς τον Ελύτη, αλλά μία τιμή προς το ίδιο το Νόμπελ.»

Επιπλέον πληροφορίες : Το ολοκληρωμένο του όνομα είναι  Οδυσσέας Αλεπουδέλης. Επέλεξε το ψευδώνυμο Ελύτης αντί να χρησιμοποιήσει το κανονικό του επίθετο, η επιλογή του αυτή συνοδεύτηκε με εκείνη της άρνησης να αναλάβει το πατρικό εργοστάσιο σαπωνοποιίας και πυρηνελαιουργίας που διατηρούσε η οικογένεια του στο Ηράκλειο Κρήτης. Είχε γραφτεί στη Νομική Σχολή Αθηνών, αλλά δεν ακολούθησε την καριέρα του δικηγόρου. Πολέμησε ως ανθυπολοχαγός στο Αλβανικό Μέτωπο κι ενώ ταξίδεψε αρκετά στην Ευρώπη, δεν παρασύρθηκε από τον κοσμοπολίτικο ευρωπαϊσμό. Γεννήθηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1911 και πέθανε στις 18 Μαρτίου του 1996 από ανακοπή καρδιάς, στην Αθήνα.
Το έργο του μεγάλο και σημαντικό. Μέρος του οποίου, έχει μελοποιηθεί από καταξιωμένους συνθέτες και τραγουδοποιούς, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης. Έχουν ξεχωρίσει τα «Άξιον Εστί», «Τα ρω του έρωτα», «Προσανατολισμοί» και άλλα πολλά.

Ανθίζουν τα κυκλάμινα Δημήτρης Μάος (Γ3)




     
      Με τις  πρώτες βροχές του φθινοπώρου ανθίζουν τα κυκλάμινα τα πιο ωραία αγριολούλουδα της ελληνικής υπαίθρου. Στα αρχαία χρόνια τα κυκλάμινα εμφανίζονται με  δύο ονομασίες  ‘κισσόφυλλα’ διότι το σχήμα των φύλλων τους έμοιαζε με τα φύλλα  του κισσού και ‘χελώνια’ εφόσον το σχήμα του βολβού της ήταν παρόμοιο με το καβούκι της χελώνας. Η σύγχρονη ονομασία πιθανότατα οφείλεται στο κυκλικό στεφάνι που σχηματίζουν τα φύλλα του.
 
      Τα κυκλάμινα κατάγονται από την Περσία και συμβολίζουν την αγνότητα της ζωής και την άδολη σκέψη. Είναι πολυετή φυτά μικρού ύψους με μωβ ή λευκά άνθη και σκουροπράσινα φύλλα σε σχήμα καρδιάς. Φύονται σε σκιερά μέρη συνήθως κάτω από δέντρα, θάμνους αλλά και σε σχισμές βράχων. Κάποια είδη ανθίζουν την άνοιξη και κάποια το φθινόπωρο. Πρώτα βγαίνουν τα άνθη και αργότερα  τα φύλλα του. Σαν αγριολούλουδο αντέχει τις χαμηλές θερμοκρασίες. Το γένος κυκλάμινο περιλαμβάνει 24 είδη αλλά μόλις 5 από αυτά τα συναντάμε  στην Ελλάδα. Το Γραικό κυκλάμινο γνωστό και με το όνομα ‘λουλουδάκι’ ή ‘σκυλάκι΄ είναι το ποιο συνηθισμένο είδος κυκλάμινου στην Ελλάδα. Τα άλλα τέσσερα είναι το περσικό κυκλάμινο που το βρίσκουμε στον Άθω και στα Δωδεκάνησα, το διάχυτο που φυτρώνει στην ηπειρωτική Ελλάδα , το κισσόφυλλο που το συναντάμε σε όλα τα ελληνικά δάση και τέλος το κρητικό το οποίο βρίσκεται μόνο στην Κρήτη.
      Οι βολβοί του κυκλάμινου περιέχουν μία τοξική ουσία την κυκλαμίνη η οποία προκαλεί στον άνθρωπο τοπικά ερεθιστικά φαινόμενα και όταν καταναλωθεί σε μεγάλες δόσεις προξενεί γαστρεντερικές  διαταραχές , ζάλη και σπασμούς. Πρόσφατες μελέτες παρουσίασαν ότι έχει θεραπευτικές ιδιότητες κάτω από ελεγχόμενες συνθήκες και οι οποίες εφαρμόζονται πλέον στην φαρμακευτική.
       Όλα τα είδη κυκλάμινου προστατεύονται από τη Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο Απειλούμενων Ειδών (CITES).
     
Το κυκλάμινο έγινε σύμβολο και  πηγή  έμπνευσης για αρκετούς ζωγράφους, ποιητές και λογοτέχνες .

«- Κυκλάμινο, κυκλάμινο στου βράχου τη σχισμάδα
που βρήκες χρώματα κι ανθείς που μίσχο και σαλεύεις;
- Μέσα στο βράχο σύναξα  το γαίμα στάλα στάλα
μαντίλι ρόδινο έπλεξα κι ήλιο μαζεύω τώρα».
                                                                        ( Γ. Ρίτσος)